Điều kiện khí hậu nhiệt đới, nóng, ẩm ỏ nước ta rất thuận lợi cho sự phát triển của nấm. Cho nên, số loài nấm của Việt Nam rất phong phú.
Có những nấm dùng làm thuốc như phục linh, linh chi, nấm lim và để ăn như nấm rơm, nấm hương, nấm mỡ, mộc nhĩ, v.v... Món ăn nấm ngày càng được nhiều người ưa thích.
Bên cạnh nấm lành, còn nhiều loại nấm gây hại như làm chết cây, làm mục gỗ, đặc biệt là nấm độc, dù chỉ ăn phải rất ít cũng có thể bị ngộ độc hoặc chết người. Hằng năm, ở nước ta vẫn xảy ra những vụ ngộ độc đáng tiếc do ăn phải nấm độc.
Nấm nói ỏ đây chính là các “thể quả” của nấm. Chúng thuộc phân ngành Nấm đảm (Basidiomycotina), trong giới Nấm (Fungi). Trước đây nấm được xếp vào giới Thực vật (Plantae). Nay tách riêng thành Giới Nấm, vì chúng không có khả năng quang hợp, phải sống dị dưỡng - dinh dưỡng bằng cách hấp thụ.
Thể quả là cơ quan sinh sản của nấm, mang các bào tử, thường mọc trên mặt đất có nhiều mùn rác và trên gỗ mục, v.v... còn cơ quan dinh dưỡng của nấm là hệ thể sợi rất mảnh nằm trong lớp mùn và gỗ mục nói trên, mà mắt thường không nhìn thấy được.
Thể quả của nấm có hình dạng, kích thước và cấu tạo khác nhau tuỳ theo từng loài. Chúng thường có một phần loe rộng ở trên, hình bán cầu, hình ô, hình chuông, hình phễu hay hình trứng,... gọi là mũ nấm. Mặt dưới của mũ nấm có nhiều phiến mỏng hoặc lỗ nhỏ, là nơi mang các bào tử của nấm.
Phía dưới có một phần hẹp hình trụ, đính vào mũ nấm, gọi là cuống hay chân nấm. Phần trên của cuống có thể còn có một vòng mỏng dạng màng gọi là vòng nấm và ở phần dưới của cuống cũng có thể có một bộ phận trông như cái túi bao quanh gốc cuống gọi là bao gốc hay bìu nấm.
Những nấm có đủ mũ, phiến, cuống, vòng và bao gốc thường là nấm độc.
Màu sắc của thể quả cũng khác nhau, như trắng, xám tro, vàng, da cam, đỏ nâu, tím, ... Đối với những loài nấm có họ hàng gần nhau thường rất khó phân biệt, ngay cả đối với các nhà chuyên môn. Chính vì vậy, việc thu hái nấm mọc tự nhiên để ăn, phải rất thận trọng mới tránh được những nhẫm lẫn có thể dẫn đến ngộ độc nấm.
Chất độc nằm trong toàn bộ thể quả nấm. Có nhiều loại nấm độc nên chất độc của nấm cũng rất khác nhau. Một số chất đã được nghiên cứu xác định rõ công thức, cấu tạo và được đặt tên, nhưng còn rất nhiều chất độc chưa rõ tính chất, cấu tạo.
Sau đây là một số chất độc của nấm đã biết:
- Cholin: Có trong nấm Amanita muscaria, Amanita pantherina,... Chất này cũng có trong một số thực vật bậc cao và động vật. Cholin là chất không độc lắm, nhưng khi bị oxy hoá thì thành chất rất độc.
- Muscarin và muscaridin: Tương tự như cholin, hai chất này cũng có trong hai loài nấm nói trên và một số nấm khác như Clitocybe cerussata, Inocybe patouillardi, ...
- Phalloidin và amanitin: Đó là hai chất rất độc có trong nấm Amanita phalloides. Chúng không bị phá huỷ khi đun sôi.
Các chất độc nấm nói trên có độc tính rất cao, chỉ cần vài miligam, hoặc chỉ một miếng nấm (thể quả) to bằng đầu ngón tay có thể làm chết một người lớn.
Sức khỏe 24h - Tin tức - Kiến thức - Y học
Địa chỉ:
Điện thoại:
Email: skhoe24h@gmail.com
