(Vị thuốc hạ phẩm trong Thần nông bản thảo kinh)
Câu vẫn là toàn bộ cây hồ mạn thảo, loài thực vật sống 1 năm, còn có tên gọi khác là đoạn trường thảo. Nó phân bố ở lưu vực sông Trường Giang và các vùng ở phía Nam, Tây Nam. Thường vào mùa thu thì lấy rễ, mùa hè lấy lá làm thuốc.
Câu vẫn vị cay, tính ôn. Chủ trị vết thương do kim loại, môi sưng đau, cảm mạo, ho, khó thở, phù thũng, còn có thể tiêu trừ các bệnh truyền nhiễm như sốt nhiệt, cô độc.
Câu vẫn có nhiều độc tính, như trong thiên Tố vấn của sách Hoàng Đế nội kinh có viết: “Tinh túy của mặt trời là câu vẫn, không thể ăn, ăn vào thì chết”. Tương truyền, khi ăn vào miệng như có lưỡi câu móc trong họng nên có tên là câu vẫn. Có người lại nói rằng, “vẫn” thực ra là “vãn”, nghĩa là kéo lại, chỉ nó kéo ruột người để lấy đi tính mạng.
Tương truyền, khi trúng độc câu vẫn, bụng đau như cắt, ruột, dạ dày đường ruột xuất huyết dẫn đến tử vong, cho nên có tên là “đoạn trường thảo”. Lại vì sau khi trúng độc ruột sẽ bị đen và dính liền với nhau, đau bụng không dừng cho tới khi tắt thở, cho nên cũng gọi là “lạn trường thảo”. Các nhà y học hiện đại cho rằng, sau khi ăn nhầm câu vẫn thì không nên uống nước lạnh, vì nước lạnh có thể làm tăng tốc độ phát tác chất độc. Phương pháp giải độc hiện nay thường là rửa dạ dày, lại dùng nước kiềm và thuốc kích thích nôn, sau khi rửa dạ dày, thì sắc đậu xanh, hoa kim ngân và cam thảo lấy nước uống.
Tương truyền, Tào Tháo rất đa nghi, để đề phòng người ta đầu độc, sát hại, thường dùng độc dược để hy vọng tăng khả năng kháng chất độc. Câu vẫn cũng là một loại độc dược ông thường dùng. Tào Tháo từng dùng hơn 1 thước cỏ câu vẫn mà không có bất cứ sự khác thường nào. Theo người đời sau khảo chứng thì Tào Tháo không phải luyện tăng cường khả năng kháng độc với câu vẫn mà là uống thuốc phòng độc trước, sau đó uống câu vẫn, 2 chất tự loại trừ nhau cho nên mới có thể kháng được độc tố. Còn như để tăng cường khả năng kháng độc mà nhất định phải uống câu vẫn là không có cơ sở.
Câu vẫn khi làm thuốc thì có tác dụng trị độc, trừ phong, tiêu sưng, giảm đau, còn có thể trị các chứng sốt do trúng phong, cổ độc, ung nhọt lở loét, ghẻ lở, viêm da, các tổn thương do ngã, phong tê thấp, đau dây thần kinh... Vì nó có độc tính cao, nên sử dụng rất hạn chế. Dược lý học hiện đại đã nghiên cứu và chứng minh: Rễ, thân, lá của câu vẫn có nhiều loại độc tính, trong đó chất độc Kouminicine là mạnh nhất, chỉ cần một lượng 0,8mg/1.000g là có thể gây tử vong. Triệu chứng trúng độc chủ yếu là hô hấp khó khăn, nghiêm trọng hơn có thể không thở được và tử vong. Ngoài độc tính gây nguy hiểm cho tính mạng, câu vẫn còn có tác dụng trị đau có thể dùng để trị chứng đau dây thần kinh đặc biệt là đau dây thần kinh tam thoa. Nhưng sự chênh lệch hàm lượng dùng trị liệu và lượng gây trúng độc là rất nhỏ nên khi sử dụng phải hết sức cẩn thận, đối với phản ứng của người bệnh, nhất là hệ hô hấp phải được giám sát tỉ mỉ.
Có tác dụng trị độc, trừ phong, phù thũng, tiêu sưng, giảm đau còn có thể trị các chứng sốt do trúng phong, cổ độc, ung nhọt lở loét, ghẻ lở, viêm da, các tổn thương do ngã, phong tê thấp, đau dây thần kinh…
Có tác dụng trị đau, có thể dùng để chứng đau dây thần kinh, đặc biệt là đau dây thần kinh tam thoa.
Trị bệnh tràng nhạc kết hạch
Rễ câu vẫn, củ sắn già, mỗi loại một phần. 2 vị thuốc trên giã nát, sắc với giấm khoảng 1 tiếng, đợi nguội rồi bôi lên vết thương, bôi liên tục trong 3 ngày.
Trị ung nhọt độc, phù thũng
Lấy 200g câu vẫn tươi, 25g đường nâu, giã lẫn với nhau rồi bôi lên vết thương.
Sức khỏe 24h - Tin tức - Kiến thức - Y học
Địa chỉ:
Điện thoại:
Email: skhoe24h@gmail.com
