(Vị thuốc hạ phẩm trong Thần nông bản thảo kinh)

Phấn tích là bột chì, còn có tên gọi khác là hồ phấn, quang phấn, bạch phấn, thành phần chủ yếu là bột trắng chì.
Phấn tích vị cay, tính hàn. Có thể trị được các bệnh truyền nhiễm tồn tại trong cơ thể, diệt trừ các loại ký sinh trùng.
Về tính vị của phấn tích, sách Bản kinh cho rằng: Nó có vị cay, tính hàn. Hiện nay người ta cho rằng, nó có vị ngọt cay, tính hàn, có độc. Bởi vì, có vị cay nên có thể tán hàn, vị ngọt có thể giải độc, tính hàn có thể thanh nhiệt. Như vậy, nó có tác dụng thanh nhiệt giải độc, sát trùng, tiêu trừ những tích tụ. Cuốn Bản kinh cho rằng: Phấn tích chủ trị các loại nọc độc, diệt tam trùng. Trong Bản kinh có viết: “Giải độc, diệt tam trùng”. Phấn tích còn có thể dùng để chữa tả, lỵ, gồm cả bệnh lỵ lâu ngày không khỏi. Ngoài ra, còn dùng để chữa hôi nách, lành các vết thương lở loét, giúp tóc đen mượt.
Lý Thời Trân cho rằng: Phấn tích là do chì đen biến thành màu trắng. Hình dáng bên ngoài, hiệu quả trị liệu của nó tuy tương đồng với chì, diên đan, nhưng không có tính hỏa, người dùng xong đại tiện biến thành màu đen, cho thấy sự trở lại bản chất của nó. Phấn tích cũng có thể cho vào cao thuốc thay thế diên đan để sử dụng. Trị liệu bệnh lỵ lâu ngày dẫn đến bụng ỏng da vàng, có thể lấy phấn tích, nước lòng trắng trứng gà, trộn đều, sau khi dùng thấy phân ra màu đen là có hiệu quả diệt trùng, trị tả.
Ngoài ra, vì phấn tích có độc nên không được dùng quá liều lượng. Trong Bản thảo thập di có viết: Thời xưa, những người chế tác bột chì mỗi tháng phải ăn 1 lần thịt ngan để giải độc. Người ta nói nó có độc tính cực mạnh. Thậm chí có thể so sánh được với thạch tín, vì thế cần phải dùng với liều lượng phù hợp. Tránh sử dụng với thời gian dài, hoặc sử dụng trên diện tích bề mặt lớn dễ trúng độc.
- Chữa tả lỵ gồm cả bệnh lỵ lâu ngày không khởi. Ngoài ra còn dùng để chữa hôi nách, các vết thương lở loét hiệu quả rất tốt.
- Có thể gây trụy thai.
- Thanh nhiệt, giải độc, sát trùng, tiêu trừ những tích tụ, có thể diệt các loại ký sinh trùng.
Trị bệnh ly trắng đỏ, ruột đau
Lấy phấn tích 31g, dùng trứng gà trộn đều, sao lên thành bột, uống 3g bột với nước lạnh.
Trị bệnh đường ruột ở trẻ nhỏ
Lấy phấn tích rang lên với muối cho đến khi chuyển màu, xoa lên bụng trẻ rồi mát xa nhẹ nhàng.
Trị chứng thân nhiệt cao, ra mồ hôi nhiều
Lấy 250g phấn tích, 125g lôi hoàn. Các loại trên tán thành bột rồi bôi lên toàn thân.
Trị chứng lo lắng, sốt ruột ở phụ nữ
Lấy phấn tích hòa với nước hẹ rồi nặn thành những viên nhỏ như hạt đậu. Mỗi lần dùng 7 viên với rượu vàng.
Trị giun đũa
Phấn tích sao khô, lấy 1g bỏ vào thịt rồi ăn khi bụng đói, có hiệu quả rất tốt.
Trị chứng phiền loạn, mất cảm giác do dùng thuốc quá liều
Lấy phấn tích uống với nước.
Trị chảy máu cam không ngừng
Lấy phấn tích sao đen, dùng 3g bột đó với giấm.
Trị chứng chảy máu răng
Lấy 15,6g phấn tích, 1,5g xạ hương, tán thành bột, trước khi đi ngủ bôi lên răng.
Trị hôi nách
Lấy phấn tích bôi thường xuyên vào nách có hiệu quả trị liệu rất tốt.
Trị ấm cổ ẩm ướt
Lấy phấn tích bôi vào vùng bị bệnh.
Trị chứng lưỡi lở loét ở trẻ nhỏ
Lấy phấn tích trộn với mỡ lợn, bôi lên vết thương, ngày 3 lần.
Trị các vết thương do rắn độc cắn
Lấy phấn tích và tỏi giã nhỏ rồi bôi lên vết thương.
Trị chứng miệng khô
Lấy 5 túi mật của con lợn đực, đun lên với rượu cho nát vỏ bao ở ngoài, rồi hòa với phấn tích, nặn thành những viên nhỏ như quả sung, mỗi lần ngậm 1 viên.