(Vị thuốc hạ phẩm trong Thần nông bản thảo kinh)

Tận thảo là toàn cây tận thảo thuộc nhóm thực vật họ lúa. Nó còn được gọi là hoàng thảo, mã nhĩ thảo. Phần thân nhỏ mềm, không có lông, phần đốt có đất bám có rễ mọc ra. Cụm hoa chùy gồm 3 - 5 bông, cao 2 - 6cm. Người ta thường thu hái tận thảo vào mùa thu.
Tận thảo vị đắng, tính bình. Chủ trị ho, hen suyễn lâu ngày, tim đập nhanh, lo âu, hồi hộp, tiêu trừ ghẻ lở, chốc đầu và lở loét, còn có thể tiêu diệt các loại ký sinh trùng trên da.
Tận thảo có công dụng táo thấp trừ nhiệt, sát trùng lợi khí, có hiệu quả cầm ho, hen suyễn, sát trùng vết thương, trong lâm sàng thường dùng để chữa ho, hen suyễn, sợ lạnh. Đàm thấp được loại bỏ thì tâm thần an định, cho nên trong cuốn Bản thảo có đề cập dùng nó để chữa bệnh “tim đập nhanh, lo âu, hồi hộp”. Sau khi thấp nhiệt bị tiêu trừ, ký sinh trùng trong cơ thể sẽ không còn nơi nào trú ngụ, cho nên nó có công dụng sát trùng, hơn nữa nó còn có công hiệu chữa trị các loại lở loét, ngứa ngáy như vảy nến, chốc đầu và các chứng bệnh về da. Cho nên người xưa cho rằng, tận thảo “có thể rửa sạch mọi vết loét ác tính”. Ngoài ra, tận thảo có thể chữa các chứng bệnh như: Tà khí dẫn đến thân nhiệt nóng, nóng trong ở trẻ nhỏ.
Ngoài công dụng làm thuốc ra, tận thảo còn có giá trị khác, như Đường bản thảo viết: “Lá mỏng giống như lá trúc, thân hình tròn nhỏ… thân nhuộm vàng màu rất tươi”. Khoa học hiện đại đã nghiên cứu và chứng thực, thành phần sắc tố chủ yếu là Anthraxin, luteolin, dùng tận thảo nhuộm trực tiếp sẽ cho màu vàng; dùng với thuốc muối đồng để kết hợp với màu chàm tùy vào độ đậm nhạt của màu chàm sẽ cho màu vàng xanh hay màu xanh.
Chữa chứng bệnh tim đập nhanh, lo âu, hồi hộp, còn có công dụng sát trùng và chữa các loại lở loét như: Vảy nến, chốc đầu và các chứng bệnh về da rất tốt.
Chữa các chứng bệnh: ho, hen suyễn, sợ lạnh.
Chữa các chứng bệnh tà khí thân nhiệt nóng, nóng trong ở trẻ nhỏ.
Trị ghẻ lở, lở loét ác tính
Tận thảo giã nát bôi lên vùng da bị ghẻ.
Trị chứng tim đập nhanh, lo âu, hồi hộp.
Tận thảo, phục linh, hẹ trắng, viễn chí, đình lịch tử, mỗi loại một lượng vừa đủ. Hỗn hợp trên nghiền nhỏ, uống với canh đại táo.