(Vị thuốc hạ phẩm trong Thần nông bản thảo kinh)

Vôi chủ yếu do hợp chất canxi carbonat trong đá vôi tạo thành. Nó là khối cục không tuân theo quy tắc, có màu trắng hay trắng xám, đục, dễ bay, hòa tan trong nước. Vôi cũng dễ hút ẩm trong không khí, nhưng lại dần phong hóa thành vôi chín.
Vôi vị cay, tính ôn. Chủ trị các vết lở loét, ghẻ lở, ngứa ngáy, có thể trị các vùng da hoại tử do bệnh sởi gây nên, tê liệt, rụng lông mi, tiêu tan trĩ, tẩy nốt ruồi, khối thịt thừa trên mặt.
Đông y hiện đại cho rằng, vôi vị cay, đắng, tính ôn, có độc, có khả năng ăn mòn. Vì nó vị cay có thế hành tán; vị đắng cho nên thường dùng để giải độc tiêu sưng, khử táo thấp, sát trùng, giảm ngứa. Vôi là sản phẩm trải qua quá trình nung luyện mà thành, hỏa khí chưa tán hết, do có tính ăn mòn cao, cho nên có thể tẩy nốt ruồi. Những chứng bệnh “mụn nhọt, ghẻ lở, ngứa ngáy, nhiệt khí lở loét, trừ khí độc, như trong cuốn Bản kinh có đề cập đến, đều do phong nhiệt độc khí xâm nhập vào cân cốt. Vì vôi có thể tán phong nhiệt độc khí, ăn mòn những khối hoại tử để sinh ra da non, nhọt, sinh da thịt mới. Vì vôi vị cay, tính ôn có thể thanh trừ nhiệt thấp, cho nên nó có thể tiêu diệt “viêm nhiễm do bị trĩ”.
Trong Bản thảo cương mục có ghi: Đá vôi có thể giúp tán huyết, giảm đau, ngừa tả, chống lỵ, chữa bệnh trĩ, tiêu uất kết. Trong lâm sàng hiện đại, đá vôi phần nhiều được dùng để điều trị viêm khí quản mạn tính, chân lở loét, bị bỏng canh, đầu có mụn.
- Dùng để giải độc, tiêu sưng, khử táo thấp, sát trùng.
- Trị các chứng bệnh viêm khí quản mạn tính,chân lở loét bị bỏng canh, đầu có mụn…
- Xóa nốt ruồi đen, thịt thừa.
- Tán huyết giảm đau, ngừa tả, chống lỵ ra máu, chữa bệnh trĩ, tiêu uất kết.
Trị ghẻ lở
Dùng nước vôi nung để rửa ngoài da.
Chủ trị gãy xương ống đồng dẫn đến lở loét
Thạch khôi hoàn: Vôi 288g huyết lợn 2.000ml. Hỗn hợp trên trộn đều nặn thành viên, nung cho nứt ra, nghiền nhỏ lại nặn thành viên, làm như vậy 3 lần rồi bôi bên ngoài.
Trị hôi nách
Thạch khôi: Vôi 18g, thanh mộc hương, phong hương, huân lục hương, đinh hương, mỗi loại 6g, vỏ quýt, dương khởi thạch, mỗi loại 9g, phàn thạch 12g. Hỗn hợp trên nghiền nhỏ, lấy bông viên thành cục như đầu ngón tay dài 4 tấc, tẩm thuốc lên đó, lấy vải lụa buộc chặt. Trước tiên, lau sạch vùng da dưới nách, sau đó buộc vải lụa vào nách.
Kích thích mọc lông mày, mọc tóc, khử đại phong
Rượu vôi: Vôi 1800g (trộn với nước ở nơi ẩm ướt, thấy bốc hơi lên là được), nhựa thông 480g (luyện chín, nghiền nhỏ, thượng khúc 120g, hạt kê 1800g. Lấy hỗn hợp trên cho vào một cái chảo rang lớn, rang đến khi các dược liệu bám vào vôi nóng như ngọn lửa, tiếp đó lấy 750g rễ cẩu khơi thái vụn, cho 21.000ml nước nấu lên, lấy ra 1800m nước thuốc, bỏ bã, chắt lấy 3 lần nước vôi đặc, lọc lấy nước trong, trộn giống như phương pháp làm rượu và ngâm, bịt kín miệng bình trong 28 ngày, mở ra dùng, thường uống với rượu.
Trị mụn nhọt sưng phù, hoại tử
Cao sóc hoắc: Sóc hoắc, vôi, mỗi loại lượng vừa đủ. Cho 2 vị thuốc trên vào trong nước, nấu thành cao, mỗi lần lấy ra một lượng vừa đủ bôi lên vết sưng.