(Vị thuốc thượng phẩm trong Thần nông bản thảo kinh)

Vũ dư lương, còn gọi là vũ lương thạch, dư lương thạch, là khoáng thạch quặng thiếc.
Bản kinh có viết: Vũ dư lương vị ngọt, tính hàn. Chủ yếu trị ho, cơ thể lúc nóng lúc lạnh, căng tức trong lồng ngực, tiêu chảy, kiết lỵ. Ngoài ra, vị thuốc này còn dùng trị chứng khí hư trắng đỏ ở phụ nữ, kinh nguyệt không đều, ứ máu, trướng bụng. Đặc biệt còn có thể tiêu trừ chứng sốt ác tính.
Liên quan đến tên gọi, nguyên nhân do thời kỳ vua Đại Vũ trị thủy, vợ ông thường làm rất nhiều bánh màn thầu làm lương khô. Sau khi vua Đại Vũ trị thủy thành công, tiện tay vứt đồ ăn thừa xuống thung lũng và đầm ao. Vậy mà đồ ăn thừa đó rơi xuống đất bám rễ và sinh trưởng, nhanh chóng ra hoa kết trái, loại quả này khi nghiền nhỏ trở thành dạng bột màu hồng. Dân gian đặt tên là vũ dư lương, có vị ngọt chát, tính hàn, quy về vị, đai tràng kinh. Vị ngọt của vũ dư lương tốt cho dạ dày, tính hàn có tác dụng hạ khí. Cho nên khiến cho khí trong phổi không bị trào ngược, có thể điều trị chứng ho và nấc, hơn nữa còn điều trị được tình trạng tỳ, vị bị ứ nước. Vũ dư lương tính hàn nên có thể trừ nhiệt, từ đó giảm phiền muộn; ngăn chặn sự trào ngược, vì vậy có thể giảm chứng trướng bụng. Lại vì nó quy về đại tràng kinh, có vị chát, vị chát đi vào hạ tiêu, có tác dụng trị tiêu chảy, thường dùng với xích thạch chi, chuyên trị bệnh lỵ lâu ngày và các bệnh đi ngoài ra dịch nhày lẫn máu.
Vũ dư lương vị chát, có công dụng hấp thu, do đó điều trị băng huyết ở phụ nữ rất có hiệu quả. Ngoài ra, còn có tác dụng tiêu trừ “thái nhiệt” (tức nhiệt ỏ Dương minh kinh). Bản thảo cương mục cho rằng: Nó còn có tác dụng thúc đẩy sản phụ dễ sinh nở, trị bệnh viêm khớp cấp, tứ chi tê bì, mất cảm giác. Vũ dư lương có dạng và chất giống như bột, nên cố nhân cho rằng, có thể bổ tỳ, do đó gọi là “lương”, làm giảm cảm giác đói. Vì có ưu điểm bổ dưỡng khí hậu thiên nên được gọi là “khinh thân diên niên” (kéo dài tuổi thọ). Thực tế, quan điểm này đề cao dược tính hơi quá.
- Có tác dụng ngắn khí trong phổi trào ngược, trị các triệu chứng ho, nấc.
- Vị chát đi vào hạ tiêu, có tác dụng trị tiêu chảy.
- Trị các chứng bệnh về tỳ, vị do hàn nhiệt dẫn đến.
- Trị chứng đau dưới thắt lưng, xuất huyết tử cung.
Tiêu u xơ vùng bụng
Chữa trị đi tả không dứt
Vũ dư lương 125g (sao rồi đổ giấm vào ngâm cho sủi bọt), ô đầu 31g (ngâm qua nước lã 1 đêm, sau đó bóc vỏ, bỏ cuống rồi sao). Những vị thuốc trên nghiền nhỏ, cho giấm vào quấy đều rồi nặn thành viên bằng hạt ngô, uống trước khi ăn, mỗi lần uống 5 viên bằng nước ấm.
Chữa thương hàn kiết lỵ, u cứng dưới vùng tim
Canh vũ dư lương: Xích thạch chi, vũ dư lương, mỗi loại 500g. Tất cả các vị thuốc trên cùng đem nghiền nhỏ, cho vào 6 lít nước đun còn 1 lít nước thuốc, lọc bỏ cặn bã rồi sử dụng.
Chữa trị băng huyết, khí hư bất thường, tăng khả nàng mang thai
Vũ dư lương (sao rồi nghiền), xích thạch chi (sao khô rồi nghiền), mẫu lệ (sao khô rồi nghiền), ô tặc cốt, phục long can (sao), quế tâm (nghiền nhỏ). Dùng rượu ấm uống 1g, mỗi ngày uống 2 lần. Kiêng kỵ hành, tỏi.
Chữa trị đau ruột thừa, khí hư, phụ nữ đau bụng dưới
Vũ dư lương nghiền thành thành bột, uống với canh tôm nõn. Mỗi ngày dùng 2 lần, hiệu quả rất thần kỳ.