(Vị thuốc hạ phẩm trong Thần nông bản thảo kinh)

Da nhím là da khô của con nhím, loài động vật họ nhím lông. Phương pháp chế thành thuốc là đem da nhím rửa sạch, cắt miếng vuông nhỏ, phơi khô; bột hoạt thạch sao nóng trước rồi cho da nhím vào sao đến khi có màu vàng, bỏ bột hoạt thạch, để nguội là dùng được.
Da nhím vị đắng, tính bình. Chủ trị bệnh trĩ, âm đạo lở loét, xuất huyết tử cung, ra khí hư bất thường, máu ra không ngừng, âm đạo sưng đau dẫn đến các cơn đau thắt lưng. Dùng da nhím nấu với rượu có tác dụng trị liệu rất tốt.
Da nhím vị đắng, tính bình, vị đắng nên có thể khứ hàn, trừ thấp, vào máu có thể làm mát máu, cầm máu nên có tác dụng thu lại, có thể trị chứng ra nhiều máu trong thời kỳ kinh nguyệt, đại tiện ra máu, khí hư bất thường. Bản kinh còn đề cập đến có thể trị bệnh khí hư kèm máu, có sắc đen, máu chảy không ngừng chính là có nguồn gốc từ công hiệu này. Vị đắng nên có thể tán huyết ứ, ngừng đau, do vậy nó có công hiệu đối với những cơn đau phần thắt lưng do âm đạo sưng đau gây nên, chính là điều trong Bản kinh đã đề cập đến. Đông y cho rằng, các loại trĩ, sưng đau, ăn mòn âm đạo phần lớn là do đại tràng hoặc thượng tiêu tích tụ thấp nhiệt gây nên. Da nhím có tác dụng thanh nhiệt, tán thấp, lương huyết nên các triệu chứng bệnh kể trên cũng sẽ được tiêu trừ.
Căn cứ theo những phân tích về dược tính của y học hiện đại cho rằng, thành phần chủ yếu trong gai nhím là chất sừng, lớp da có nhiều chất keo và protein, cứng, có tính đàn hồi. Do vậy, có thể thấy rằng, trong Bản kinh có đề cập đến phương pháp dùng rượu nấu chín gai nhím khi dùng là rất khoa học, có tác dụng hoạt huyết thông kinh lạc.
Trị các loại trĩ, ăn mòn âm đạo, đau phần thắt lưng do âm đạo sưng đau.
Chủ trị các chứng ra nhiều máu trong thời kỳ kinh nguyệt, đại tiện ra máu, khí hư bất thường.
Trị tràng phong hạ huyết
Nhím 1 con, đun lên, bỏ vỏ giữ lại 3 gai, thêm mộc tặc 15,6g (sao đen), cùng nghiền nhỏ. Mỗi lần dùng 6g, uống với rượu.
Trị kiết lỵ
Nhím sao đen, dùng rượu uống.
Trị sa trực tràng
Nhím 500g (nướng qua), từ thạch (sao), quế tâm, mỗi loại 15g. Các vị thuốc trên nghiên nhỏ, mỗi lần dùng nước gạo uống 6g.
Trị chảy máu cam không ngừng
Nhím sao nhỏ lửa, lấy 1,5g bọc trong vải nhét vào lỗ mũi.
Trị tràn dịch vị dạ dày
Nhím sao đen, dùng rượu uống hoặc ngâm trong rượu rồi nướng dùng.
Trị trĩ ra máu
Nhím, xuyên sơn giáp. Các vị thuốc trên đem sao, thêm nhục đậu khấu, cùng nghiền nhỏ. Mỗi lần lấy 3g, bụng đói dùng nước cháo ấm để uống.