(Vị thuốc hạ phẩm trong Thần nông bản thảo kinh)

Mãng thảo là lá cây hồi hương hình dẹt thuộc họ mộc lan, còn gọi là thạch quế. Cây mọc ở trung hạ lưu vực sông Trường Giang và miền Nam, thường có trong những khe suối hay rừng cây ẩm ướt, hoa nở vào tháng 4 - 5, quả chín vào khoảng tháng 10.
Mãng thảo vị cay tính ôn. Chủ trị đau đầu do trúng phong, phù thũng, viêm tuyến vú, thoát vị, trừ tà khí ngưng kết, ghẻ ngứa, lở loét, đồng thời có tác dụng sát trùng.
Mãng thảo vị cay nên có thể tán hành, vì thế mà có tác dụng trừ phong tán hàn, hành huyết tán kết, hoạt huyết hóa ứ, giải độc sát trùng, có thể trị đau đầu do phong tà và khí huyết không thông dẫn đến sưng tuyến vú, kết u ở bụng.
Mãng thảo có độc, như Bản kinh phùng nguyên có viết; “Mãng thảo đại độc, có thể diệt cá, chuột”. Theo nguyên lý lấy độc trị độc của Đông y thì mãng thảo có thể dùng để sát trùng, trị ngứa ghẻ, lở loét, cổ nhân cho rằng, đun vị này lên đắp vào vết thương, có thể chữa chứng da dẻ nổi mụn, nghiền bột cùng với bạch liễm, đậu đỏ, rồi dùng trứng gà quấy thành hồ, đắp lên các vết sưng, có thể trị chứng sưng do nhiễm độc.
Do mãng thảo có dược tính mạnh, dùng nhiều sẽ khiến người bệnh bị trúng độc. Vì vậy, y học hiện đại chỉ dùng vị này lấy nước đắp ngoài chữa phong thấp và đun lấy nước súc miệng. Khi dùng tuyệt đối không được để dính vào mắt, ít dùng trong các bệnh khác.
Có thể sát trùng, trị ngứa ghẻ.
Trị đau do phong tà và khí huyết không thông dẫn đến đau sưng tuyến vú, kết u ở bụng.
Trừ phong tán hàn, hành huyết tán kết, hoạt huyết hóa ứ, giải độc, sát trùng.
Trị đau đầu do trúng phong
Đun mãng thảo lấy bã đắp lên, không để rớt vào mắt.
Trị tức ngực sau sinh
Đậu đỏ, mãng thảo, tỷ lệ bằng nhau. 2 vị thuốc trộn đều nghiền thành bột, dùng rượu đắng điều chế rồi đắp lên ngực.
Trị sưng do nhiễm độc
Mãng thảo, bạch liễm, đậu đỏ tỷ lệ bằng nhau. 2 vị thuốc trộn đều nghiền thành bột, điều chế với rượu nặng rồi đắp lên vết thương.
Trị nhọt độc sưng đau
Hoàng kỳ, xuyên khung, đại hoàng, hoàng liên, thược dược, mãng thảo, hoàng linh, chi tử nhân, tỷ lệ ngang nhau. Các vị thuốc trên trộn đều rồi nghiền thành bột, dùng trứng gà quấy thành dạng hồ đặc. Căn cứ vào độ lớn của nhọt mà bôi lên rồi cố định bằng miếng gạc, đắp ngoài vết thương. Nếu nhọt đã vỡ nước, có thể đắp lên chỗ lở loét.