(Vị thuốc hạ phẩm trong Thần nông bản thảo kinh)

Qua đế là cuống quả dưa đá có vòng đời 1 năm họ bầu bí, còn gọi là dưa ngọt. Vào mùa dưa ngọt, lấy ngọn xanh đem phơi khô trong bóng râm, khi khô, có màu vàng là được.
Qua đế vị đắng, tính hàn. Có tác dụng lợi thủy, tiêu trừ các chứng sưng đau ở tứ chi trên cơ thể, còn có thể giải độc, điều trị ho, hen suyễn, thông qua con đường nôn mửa, tiêu chảy, bài tiết những chất không có lợi cho sức khỏe từ đó tránh được trúng độc.
Qua đế vị đắng, tính hàn, có một chút độc tính, quy về vị kinh. Bản thảo cương mục có khái quát công hiệu chủ yếu của qua đế như sau: Trị chứng kết khí trong lồng ngực, ho khan, đau đầu, chóng mặt do phong nhiệt, động kinh, đau họng, hoàng đản. Ngoài ra, qua đế là loại thuốc gây nôn, uống vào có công hiệu đặc biệt giúp nôn ra đờm. Có thể trị các chứng đàm nhiệt tích tụ trong lồng ngực, động kinh, trị ho, hen suyễn do đàm thấp tích tụ gây tắc nghẽn phổi, buồn phiền dẫn đến mất ngủ. Đồng thời còn trị chứng khó tiêu, khối độc tích tụ trong dạ dày tạo thành khối u ác tính hoặc gây buồn nôn. Cũng bởi vì qua đế có công hiệu tán kết, thúc nôn nên còn được dùng để trị chứng khó tiêu, trừ các loại độc trong thực phẩm.
Qua đế có thể dùng ngoài, có tác dụng khử thấp, trị hoàng đản. Nếu nghiền nhỏ thổi vào trong bụng, có thể tiêu trừ thấp nhiệt. Trong lâm sàng, nó thường được dùng để điều trị các chứng thấp tích tụ gây đau đầu, thấp nhiệt gây ra bệnh hoàng đản, toàn thân sưng đau.
Căn cứ trên phân tích dược tính của vị thuốc qua đế có những thành phần có lợi như chất tạo vị ngọt, chất cucurbitacin, có tác dụng thúc nôn nhanh chóng, còn có chức năng bảo dưỡng gan, tăng cường khả năng miễn dịch của tế bào. Nhưng qua đế và hồ lô đều có độc tố như nhau, nên không thích hợp dùng quá liều lượng quy định.
Chữa chứng đàm nhiệt tích tụ trong lồng ngực, động kinh; ho, hen suyễn do đàm thấp làm tắc nghẽn phổi gây nên, cổ họng sưng đau; chứng buồn phiền dẫn đến mất ngủ.
Thông qua nôn mửa tiêu chảy, bài tiết những chất không có lợi cho sức khỏe, từ đó tránh được trúng độc.
Dùng để chữa các chứng bệnh như: Đau đầu do tà thấp tích tụ, thấp nhiệt dẫn đến hoàng đản, toàn thân phù thũng.
Mũi có thịt thừa, khứu giác gặp trở ngại
Qua đế tán: Qua đế, tế tân. Các vị thuốc trên nghiền nhỏ, nặn thành viên bằng hạt đậu lớn, nhét vào trong lỗ mũi.
Trị ho ra máu
Qua đế 1,5g, tế tân, nhân sâm, mỗi loại 0,75g. Các vị thuốc trên nghiền nhỏ, mỗi lần dùng nước uống 0,8g, nếu thấy thân thể gầy yếu thì nên cân nhắc giảm liều lượng.
Trị các bệnh về phong tà, động kinh
Qua đế sau khi sao vàng, nghiền nhỏ, trộn với nước tương đắp ngoài da. Nếu là các triệu chứng bệnh phong, cho đuôi con bọ cạp 1,5g. Nếu là các bệnh aczema sưng đau cho thêm bột đậu đỏ 3g. Nếu có trùng thêm ,5 - 7 giọt mỡ chó, hùng hoàng 3g. Nếu bệnh tình nghiêm trọng cho thêm nguyên hoa 1,5g, có thể sát trùng.
Trị chứng phù thũng toàn thân
Qua đế, đinh hương, đậu đỏ, mỗi loại một lượng thích hợp. Các vị thuốc trên nghiền nhỏ, rồi thổi vào trong mũi, không lâu sẽ thấy chất nước màu vàng tiết ra, cách ngày lại dùng thuốc 1 lần.
Trị sốt rét lúc nóng, lúc lạnh
Qua đế 2 quả, cho thêm 120ml nước, ngâm 1 đêm, sau đó uống hết 1 lần, nếu thấy nôn ra là được.
Trị đại tiện khó
Qua đế 7 quả, nghiền nhỏ, dùng bông bọc lại rồi nhét vào trong lỗ hậu môn lập tức đại tiện sẽ thông.
Trị đau răng do phong nhiệt
Qua đế 7 quả (rang qua) nghiền mịn, cho thêm chút xạ hương, dùng bông bọc lại rồi ngậm, nếu thấy chảy nước miếng, sẽ giảm đau.