(Vị thuốc thượng phẩm trong Thần nông bản thảo kinh)

Quyết minh tử là hạt của cây quyết minh, thực vật thân cỏ họ đậu (Fabaceae), có vòng đời 1 năm. Vì nó khác với vị thuốc thạch quyết minh có nguồn gốc từ động vật, nên còn được gọi là thảo quyết minh. Loài này được trồng ở An Huy, Giang Tô, Chiết Giang, Tứ Xuyên.
Bản kinh có viết: Quyết minh tử vị mặn, tính bình. Chủ trị bệnh về mắt như mù, nhưng biểu hiện bên ngoài không có gì khác thường, mắt sưng đau chảy nước mắt, trong mắt xuất hiện màng trắng. Dùng lâu dài có tác dụng tăng cường thị lực, giúp cơ thể nhanh nhẹn.
Chức năng chủ yếu của quyết minh tử là làm sáng mắt, vì vậy được đặt tên như vậy. Đây là loại thuốc chuyên khoa mắt xuất hiện sớm nhất trong lịch sử y dược Trung Quốc .Các vị danh y thời Đường cho rằng, sau 100 ngày ăn quyết minh tử, ban đêm cũng có thể nhìn rõ mọi vật. Danh y Hoàng Cung Tú thời Thanh còn phong quyết minh tử là “loại thuốc quan trọng trị các bệnh về mắt, chảy nhiều nước mắt”, Đông y cho rằng, gan có chức năng khai khiếu ở mắt, thận chủ về ánh sáng của con người. Quyết minh tử có thể quy về can, đảm, thận kinh, vì vậy nó có tác dụng đặc biệt đối với các bệnh về mắt, Hơn nữa, không giống như những vị thuốc có vị cay, tính ôn chủ về tán phong, trục hàn và hạ nhiệt khác chỉ chủ trị được phần ngọn, quyết minh tử thông qua phương thức đại bổ gan, thận tiến hành trị liệu từ gốc, chỉ có lợi mà không có hại. Từ xưa đến nay, quyết minh tử đã trở thành một loại dược phẩm thường dùng để chữa các bệnh về mắt.
Tất cả các bệnh sưng đau mắt đỏ mờ mắt và chảy nhiều nước mắt do gan nóng gây ra; thị lực kém hoặc giảm sút do thận yếu đều có thể dùng loại thuốc này.
Trong ứng dụng lâm sàng hiện đại, quyết minh tử chủ yếu dùng để thanh gan, nhuận tràng. Chủ trị các chứng bệnh đau đầu , chóng mặt do viêm gan, nhuận tràng Chủ trị các chứng bệnh đau đầu. chóng mặt do viêm gan, xơ gan, trướng bụng, nóng gan âm hư dương cang gây ra. Ngoài ra, còn có tác dụng trị đường ruột khô dẫn đến táo bón, táo bón do nhiệt táo hoặc thói quen. Quyết minh tử có tác dụng trị táo bón, nhuận tràng, vì vậy thích hợp dùng cho người già và người suy nhược cơ thể. Quyết minh tử còn dùng trị bệnh cao huyết áp, mỡ máu cao, có tác dụng hạ huyết áp, ngăn ngừa xơ cứng động mạch. Ngoài ra, quyết minh tử còn có tác dụng trị chứng vô sinh ở phụ nữ, dùng kết hợp 3 vị thuốc quyết minh tử, đương quy và cỏ lão hạc sẽ có tác dụng trị liệu rất tốt. Ngoài ra, quyết minh tử cũng có tác dụng trị liệu rõ rệt đối với các bệnh như: Đau cổ họng, lở loét, sắc lấy nước uống hoặc súc miệng, có tác dụng giảm các phản ứng phụ ở miệng và cổ họng khi dùng phương pháp xạ trị ung thư ở phần đầu và cổ.
Bản kinh còn nhắc đến tác dụng chăm sóc sức khỏe, trường thọ của quyết minh tử. Trong Quảng quần phương phổ có viết; “Quyết minh tử dùng làm trà, trị các bệnh về mắt, trợ gan ích tinh”, Trà quyết minh - một loại đồ uống chăm sóc sức khỏe truyền thống của Trung Quốc chính là tận dụng công hiệu này và ngày càng được nhiều người ưa thích.
Có thể trị tất cả các bệnh đau mắt đỏ, mờ mắt, chảy nhiều nước mắt do gan nóng gây ra; thị lực kém hoặc giảm sút do thận yếu
Quy về, can đảm kinh, có tác dụng trị liệu đặc biệt với các bệnh về mắt.
Có tác dụng trị liệu rất tốt đối với các chứng bệnh như đau họng, lở loét.
Thường dùng trị các bệnh cao huyết áp, mỡ máu cao.
Nhuận tràng, chủ trị táo bón do nhiệt táo hoặc do thói quen.
Có tác dụng thanh gan, chủ trị các bệnh đau đầu, chóng mặt do viêm gan, xơ gan, trướng bụng, nóng gan âm hư dương gan gây ra.
Có tác dụng chữa vô sinh.
Trị mù mắt lâu năm:
Lấy 18g quyết minh tử nghiền nhỏ. Mỗi lần uống 1 thìa sau khi ăn cháo.
Tri chứng tăng nhãn áp, quáng gà:
Quyết minh tử 18g, địa phu tử 156g. Tất cả đem nghiền nhỏ, cho vào cháo loãng nặn thành viên bằng hạt ngô. Mỗi lần uống 20 - 30 viên với cháo loãng.
Bổ gan sáng mắt:
Quyết minh tử 18g, hạt cải 30g. Sau khi hầm cùng với 5 lít rượu, lấy ra phơi khô, nghiền nhỏ. Mỗi lần uống 6g với nước ấm, ngày uống 2 lần.
Trị đau mắt đỏ, sốt đau đầu do trúng phong:
Quyết minh tử sao rồi nghiền nhỏ, sau đó pha với trà dùng để bôi lên 2 thái dương, thuốc khô lại bôi tiếp qua 1 đêm sẽ khỏi.
Trị nấm ngoài da kéo dài:
Lấy 31g quyết minh tử nghiền nhỏ, sau đó cho vào thủy ngân và một chút calomelas nghiền mịn, sau đó 3 xát thuốc lên vùng bị nấm là được.
Trị lở loét lưng giai đoạn đầu:
Quyết minh tử 18g (dùng hạt tươi, nghiền nhỏ), cam thảo tươi 31g. Các dược liệu trên cho vào 3 lít nước đun đến khi còn 1 lít, chia làm 2 lần uống.