(Vị thuốc hạ phẩm trong Thần nông bản thảo kinh)

Thường sơn là gốc cây cỏ tai hổ khô, lá non gọi là thục tất, cũng có thể dùng làm thuốc. Người ta thường đào rễ vào mùa thu, loại bỏ các rễ xơ, rửa sạch, phơi khô; mùa hè ngắt cảnh lá, phơi khô, chủ yếu sống ở vùng Tứ Xuyên, Quý Châu, Hồ Bắc.
Thường sơn vị đắng, tính hàn. Chủ trị phát sốt, sợ lạnh do ngoại cảm thương hàn gây nên, sốt rét dẫn tới thần chí dị thường, trừ đàm kết trong ngực, nôn do khí thượng nghịch.
Ngày nay cho rằng, thường sơn vị cay, đắng, tính hàn, có độc, quy về tâm, can, phế kinh. Bởi vì cay nên có tác dụng tán, đắng có thể tiết, hàn có thể thanh, vì vậy có tác dụng thanh nhiệt giải độc, táo thấp lợi đàm, tán kết, từ xưa đã được cho là phương thuốc trị liệu sốt rét hiệu quả, trừ đờm, có thể chữa chứng bệnh thương hàn, ho tức ngực, trướng bụng, lão đàm tích ẩm, khó nôn, ăn không tiêu. Lý Thời Trân cho rằng: “Thường sơn có tác dụng cắt sốt rét, tiêu đàm, nhưng nhất thiết phải sau khi tán độc khí ra ngoài mới được dùng. Dùng phương pháp này đạt được lợi ích tương đối cao, công hiệu kỳ diệu có thể nhìn thấy ngay; tuy nhiên nếu sử dụng không đúng liều lượng, quy cách thì chân khí tất bị tổn thương. Bệnh sốt rét có sốt rét lục kinh, sốt rét ngũ tạng, đàm thấp thực tích, có thể lây lan thành dịch, cần phân biệt rõ âm dương thực hư, không thể qua loa đại khái”.
Thường sơn là vị thuốc truyền thống quan trọng trong điều trị bệnh sốt rét. Dược lý học hiện đại nghiên cứu cho thấy, nước thường sơn ngâm chiết xuất từ thường sơn có hiệu quả rất rõ rệt đối với bệnh sốt rét, hơn nữa còn có hiệu quả hạ sốt. Nước chiết xuất còn có tác dụng hạ huyết áp, tăng cường sức đề kháng với nhiều loại virus gây cảm cúm. Nhưng vì nó rất dễ làm tổn thương chân khí, nên những người có cơ thể yếu hoặc mắc bệnh lâu ngày hay khí huyết hư nhược không nên dùng.
Có tác dụng hạ huyết áp, tăng cường sức đề kháng với nhiều loại virus gây cảm cúm.
Chủ trị sốt rét, thương hàn, ho tức ngực, trướng bụng, lão đàm, tích ẩm, khó nôn, ăn không tiêu…
Thang thuốc trị sốt rét
Thường sơn 93g, ngâm qua đêm với 3 lít nước tương, sắc lấy trước 1 lít, trước khi phát bệnh uống 1 lần, nếu người bệnh nôn được ra là tốt. Còn có 1 phương thuốc khác: Thường sơn 31g, gạo cao lương 100 hạt. Dùng 6lít nước sắc còn 3 lít, chia làm 3 lần. Phương thuốc khác: Thường sơn (sắc với rượu rồi phơi khô), tri mẫu, bối mẫu, thảo quả, mỗi loại 4,5g. Cho 120ml nước vào sắc còn một nửa, dùng nóng lúc sáng sớm. Bã thuốc ngâm rượu, trước khi phát bệnh lấy ra uống.
Rượu thuốc trị bệnh sốt rét
Thường sơn 31g, sau khi ngâm trong 1 lít rượu khoảng 2 - 3 ngày, chia thành 3 lần uống, sáng sớm uống 1 lần, một lúc sau uống lần nữa, khi phát bệnh thì uống lần thứ ba. Phương thuốc khác: Thường sơn (giã nát) 93g, chì đỏ 31g. Cho mật ong vào trộn đều, sau đó nặn thành viên bằng hạt ngô. Trước khi phát bệnh thì dùng 3 viên, sau một lúc dùng tiếp 3 viên nữa, sắp phát bệnh cũng dùng 3 viên, đều uống với rượu.
Thuốc viên trị sốt rét
Thường sơn 93g, nghiền thành bột, thêm lòng trắng trứng gà nặn thành viên bằng hạt ngô, cho vào nồi đất nung chín, bỏ ra phơi khô. Mỗi lần, uống 20 viên với canh lá trúc, sáng sớm uống 1 lần, giữa buổi sáng uống 1 lần, trước khi phát bệnh lại uống 1 lần nữa. Mắc bệnh sốt rét đã 2 năm thì uống 2 đợt sẽ khỏi; mới mắc bệnh sốt rét 1 tháng, chỉ cần uống 1 đợt.
Trị sốt rét lâu ngày không khỏi
Thường sơn 4,5g, cau 3g, đinh hương 1,5g, ô mai 1 quả. Cho tất cả các vi thuốc trên vào trong ngâm 1 đêm, uống lúc sáng sớm, uống như vậy 1 lần là khỏi, sau này không bị tái phát nữa.
Trị sốt rét cho phụ nữ có thai
Thường sơn (chưng bằng rượu), thạch cao (nung), mỗi thứ 3g, ô mai (sao khô) 1,5g, cam thảo 1,2g, thêm nước, rượu, mỗi thứ 240ml ngâm đêm, uống nóng vào sáng sớm.