(Vị thuốc hạ phẩm trong Thần nông bản thảo kinh)
Xạ can là loài thực vật sống lâu năm thuộc họ diên vĩ, màu vàng tươi, cũng được gọi là hoa hồ điệp. Nó sống chủ yếu ở vùng Hà Nam, Hồ Bắc, Giang Tô, thường thu hoạch vào đầu mùa xuân, phơi khô cất trữ làm thuốc.
Xạ can vị cay đắng, tính bình. Chủ trị ho do khí thượng nghịch lên cổ họng gây khó thở, tiêu tán tà khí kết tụ, trị tà nhiệt trong bụng, ăn uống khó tiêu.
Xạ can tính hàn có thể tiêu đờm, giải độc, vị cay có thể tiêu kết tán khí, quy về phế kinh, cho nên có tác dụng giúp thanh phổi hạ hỏa, trừ đàm bình suyễn, tiêu tích tụ, lợi cổ họng, phá kết tán khí, còn có thế trị các chứng bệnh nhiệt nóng kết tụ, máu ứ, họng sưng đau, ho có nhiều đờm..
Lâm sàng hiện đại thường dùng xạ can là vị thuốc chủ yếu để điều trị họng sưng đau. Họng sưng đau là do tà khí trong ngoài kết tụ gây tắc nghẽn kinh mạch cổ họng. Xạ can chủ về tán kết khí, cho nên không chỉ có thể tiêu trừ các chứng bệnh trên mà còn có thể điều trị tận gốc. Các chứng “tà khí trong bụng, ăn uống nhiệt nóng” như trong sách Bản kinh nói đến cũng là do tà khí tích tụ gây ra, cho nên xạ can có thể điều trị rất tốt chứng bệnh kể trên. Sách Bản thảo cương mục cũng ghi chép về vấn đề này: “Trừ máu cũ trong tim và tỳ, trị ho, hôi miệng, tán khí nóng trong ngực”, “tiêu máu tích tụ, điều hòa kinh nguyệt”. Ngoài ra, xạ can còn có tác dựng khai vị, giúp ăn uống ngon miệng, bình can giúp sáng mắt, loại trừ ung nhọt trong dạ dày, trị bệnh kết hạch, hạ nhiệt nóng, lợi cho đại tràng.
Dược lý học hiện đại đã nghiên cứu và chứng minh, xạ can có tác dụng khống chế rất tốt vi khuẩn gây mẩn ngứa trên da, kháng vi sinh vật và tiêu viêm. Nhưng nếu dùng quá nhiều sẽ gây tiêu chảy, vì vậy liều dùng không được vượt quá 3 - 10g, hơn nữa những người tỳ hư phải cẩn thận khi dùng, phụ nữ mang thai tuyệt đối không được dùng.
Trị các chứng bệnh nhiệt nóng, kết tụ, máu ứ, họng sưng đau, ho có nhiều đờm.
Có tác dụng khống chế rất tốt các vi khuẩn gây mẩn ngứa trên da, kháng vi sinh vật và tiêu viêm
Trị họng sưng đau
Lấy cuống hoa xạ can, sơn đậu căn, mỗi loại một phần. Các loại thuốc trên nghiền thành bột rồi thổi vào cổ họng, công hiệu rất tốt.
Trị họng tê liệt không thông
Lấy xạ can 1 miếng, ngậm trong miệng.
Trị chứng nước tích tụ trong bụng, thoát vị đáy chậu, da sạm đen
Lấy xạ can giã lấy 120ml nước uống.
Trị ung nhọt mới xuất hiện ở vú
Lấy rễ xạ can, cỏ huyên, mỗi loại một phần, tán nhỏ, thêm mật ong vào trộn đều rồi bôi lên vết thương, hiệu quả rất tốt.
Trị chứng mọc mụn độc, phù thũng ở họng và cổ ở trẻ nhỏ, không uống được sữa
Lấy xạ can, thăng ma, đại hoàng, mỗi loại 3g. Các loại thuốc trên thái nhỏ, sắc lên với 300ml nước, lấy 160ml. Trẻ nhỏ trong khoảng 1 tuổi thì chia thành 5 lần để uống, tùy theo từng độ tuổi mà liều dùng có thể tăng giảm, cũng có thể dùng bã thuốc khi còn nóng đắp lên chỗ vết thương.
Sức khỏe 24h - Tin tức - Kiến thức - Y học
Địa chỉ:
Điện thoại:
Email: skhoe24h@gmail.com
