
Thực phẩm thường có một số vi khuẩn, nấm độc, mốc, men làm thực phẩm mau hư. Chất phụ gia có thể giúp bảo quản, làm chậm hư thối, giữ được phẩm chất và vẻ hấp dẫn của thực phẩm.
Trước đây, để bảo quản thực phẩm, những chất như formaldehyd được dùng để khử trùng sữa, acid sulfuric được cho vào thịt, borax được cho vào bơ. Hiện nay thì các chất sau đây đang được dùng:
- Tocopherol (vitamin E) giúp giữ cho tinh dầu thảo mộc và dầu xà lách khỏi trở mùi ôi và bảo vệ các vitamin hòa tan trong mỡ như vitamin A, D, E và K, các acid béo.
- Vitamin C hoặc acid citric (có trong nước chanh) giúp tránh sự oxy hóa thực phẩm hoặc để bảo quản trái cây đóng hộp. Một thí dụ dễ thấy là khi gọt vỏ, cắt trái táo để ngoài không khí, táo sẽ đổi màu nâu vì bị oxy hóa. Nhưng nếu cho vào vài giọt nước chanh pha loãng thì táo vẫn giữ được màu tươi ngon.
- Sulfit để duy trì mùi vị trái cây khô, ngăn chặn sự tăng trưởng của vi khuẩn trong rượu vang, trong nhiều món ăn bỏ lò, bánh kẹo.
- Sodium nitrite để bảo quản thịt đùi lợn muối khỏi bị các vi khuẩn có hại như Clostridium botulinum Ngộ độc thực phẩm vì vi khuẩn Clostridium botulinum trước kia rất phổ biến, nhưng ngày nay đã giảm hẳn nhờ các chất bảo quản như nitrit và nitrat. Nitrit còn làm tăng màu sắc, hương vị cho thực phẩm Khi được dùng với một lượng nhỏ, chất này không gây rủi ro gì.
- Calci propionat được thêm vào để làm cho bánh mì, bánh nướng khỏi mốc meo. Chất này có tự nhiên trong pho-mát Thụy Sĩ.
- Chất chống oxy hóa để giữ cho dầu mỡ không bị hư và duy trì màu cho thịt đóng hộp, thịt hun khói.
- Acid acetic như giấm để muối dưa gang, làm sữa chua, pha chế dầu giấm, và trong các sản phẩm chế biến từ cà chua.
Các thực phẩm sau đây đều có chất phụ gia để giữ được lâu: đồ uống, thực phẩm nướng, thịt ướp muối, hun khói, sấy khô, nước trái cây, rượu vang, trái cây đóng hộp, bánh mì...
Thực phẩm được thêm chất chống oxy hoá (anti-oxidant) để tránh trở mùi, mất màu như dầu, mỡ, dầu giấm...
Nhờ các chất bảo quản mà thực phẩm không bị hư hỏng, có thể giữ được lâu hay vận chuyển đi xa.