Cổ nhân ta cũng như các vị lương y dân tộc đã chú tâm rất nhiều tới vấn đề ăn uống. Câu nói: “Họa từ miệng ra, bệnh từ miệng vào” tuy ngắn ngủi nhưng mang cả một bài học về phép ăn uống, nói năng. Thực vậy, ăn uống không đúng cách mang nhiều bệnh tật cho con người mà nói năng thô lỗ xúc phạm thì sẽ gặp không ít khó khăn trở ngại trong cuộc sống.
Vị danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác cũng đã từng khuyên chúng ta “ăn thanh đạm, kiêng đậm nồng” và tiết giảm việc ăn uống “bớt ăn mấy miếng nhịn thèm hơn đau”.
Dinh dưỡng phục vụ cơ thể con người trong một số nhiệm vụ chính như:
- Cung cấp năng lượng cần thiết để giữ cơ thể ở các trạng thái bình thường, thực hiện các chức năng căn bản.
- Cung cấp nguồn vật liệu phát triển và duy trì các mô và tế bào.
Muốn được như vậy, chúng ta cần có một số hiểu biết về thực phẩm và cách thức ăn uống.
Hầu hết các cơ quan chăm sóc sức khoẻ cộng đồng trên thế giới đều quan tâm đến việc phát hành các tài liệu hướng dẫn về việc chọn lựa thực phẩm sao cho có thể đảm bảo một sự phát triển bình thường và một sức khỏe tốt, chống lại được nhiều bệnh tật. Cho dù mỗi chúng ta không phải là những chuyên gia về dinh dưỡng, nhưng việc tìm hiểu về những nguyên tắc chung trong việc chọn lựa thực phẩm là vô cùng thiết yếu, vì đó là việc chúng ta phải thực hiện hằng ngày để bảo vệ cuộc sống vui khoẻ cho bản thân và gia đình.
Các tài liệu hướng dẫn có thể khác nhau đôi chút về chi tiết, tuỳ theo từng địa phương, nhưng về căn bản đều cung cấp những thông tin như sau đây:
Mỗi loại thực phẩm có một số chất dinh dưỡng mà thực phẩm khác không có hoặc có rất ít, cho nên thực phẩm không thể thay thế cho nhau. Do đó cần ăn nhiều loại thực phẩm khác nhau mới có thể cung cấp đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể.
Để duy trì sức khỏe tốt, cần tiêu thụ số lượng thực phẩm tùy theo nhu cầu của cơ thể.
Năng lượng do thực phẩm cung cấp phải cân bằng với năng lượng mà cơ thể cần cho mọi sinh hoạt. Năng lượng ăn vào nhiều mà không dùng đến sẽ được tích tụ dưới dạng tế bào mỡ trong cơ thể, đưa đến lên cân, béo phì. Còn thiếu năng lượng thì cơ thể phải lấy từ kho dự trữ trong người, lâu ngày đưa đến sút cân, suy nhược. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý luôn chú ý cân bằng số năng lượng cung cấp từ thực phẩm với nhu cầu sử dụng năng lượng của cơ thể, đảm bảo không thừa, không thiếu.
Rau, trái cây, ngũ cốc là nguồn dinh dưỡng phong phú mà thiên nhiên cung cấp, với đủ loại các vitamin, chất đạm, chất carbohydrat, chất xơ... Các thực phẩm này thường sẵn có ở khắp nơi, sử dụng chúng vừa dễ chế biến, dễ tiêu hóa lại vừa rẻ tiền hơn so với các món ăn cầu kỳ khác, đồng thời cũng ít nguy cơ đưa tới các bệnh tật như bệnh tim mạch, ung thư...
Chất béo cần thiết cho nhiều chức năng của cơ thể và là nguồn năng lượng quý báu. Nhưng tiêu thụ nhiều quá, nhất là chất béo bão hòa và cholesterol thì lại có những hậu quả không tốt. Béo phì, bệnh tim và một vài bệnh ung thư... có thể là một số trong những hậu quả này. Nói vậy không có nghĩa là ta nên loại bỏ chất béo khỏi thực đơn hằng ngày, mà là phải biết giảm bớt chúng, chỉ tiêu thụ ở một mức độ vừa phải mà thôi.
Đường tự nhiên có trong nhiều loại thực phẩm như trái cây. Loại đường này dễ hấp thụ và có lợi cho sức khoẻ. Còn các loại đường mà ta cho thêm vào thực phẩm là đường tinh chế, do con người tạo ra, cung cấp nhiều năng lượng nhưng không có chất dinh dưỡng. Vì thế, hạn chế tiêu thụ đường tinh chế sẽ giúp tránh được nhiều vấn đề cho sức khỏe như béo phì, hư răng...
Muối ăn (NaCl) là nguồn cung cấp natri chủ yếu cho cơ thể. Muối có trong nhiều loại thực phẩm.
Muối giúp cơ thể duy trì sự thăng bằng của chất lỏng và điều hòa huyết áp. Một số người nhạy cảm với muối, nếu dùng nhiều muối có thể đưa tới cao huyết áp. Muối làm một số thực phẩm chế biến hấp dẫn hơn, nên nhiều người có khuynh hướng tiêu thụ quá mức. Vì thế, dùng muối vừa phải là điều cần thiết để giúp cơ thể khoẻ mạnh hơn.
Rượu, bia cung cấp nhiều năng lượng cho cơ thể nhưng không có chất dinh dưỡng. Vì vậy, rượu bia không nuôi dưỡng cơ thể mà khi dùng nhiều lại gây hại.
Nhiều tai nạn, thương tích xảy ra do lái xe sau khi uống rượu, bia. Nhiều bệnh tật do rượu, bia gây ra như cao huyết áp, tai biến mạch máu não, bệnh tim, khuyết tật thai nhi, ung thư, bệnh gan và ngay cả những vấn đề xã hội như bạo hành, gây rối nơi công cộng...
Rượu, bia có một vài tác dụng tích cực khá khiêm tốn, chẳng hạn như giúp tăng thêm sự ngon miệng trong bữa ăn, và trong một chừng mực nào đó làm giảm một phần nguy cơ bệnh tim. Tuy nhiên, những tác dụng tích cực này sẽ hoàn toàn biến mất khi ta tiêu thụ quá nhiều. Mức tiêu thụ rượu tối đa không nên vượt quá 90ml trong một ngày đối với nam giới. Nếu là rượu vang nhẹ thì có thể dùng gấp 3 số lượng này, và nếu là bia thì không nên vượt quá 690ml trong một ngày. Đối với nữ giới, mức tiêu thụ tối đa không nên vượt quá /4 so với nam giới, và tuyệt đối không được uống rượu, bia khi đang có thai, vì có thể gây thương tổn cho thai nhi, dẫn đến đứa trẻ sinh ra bị khuyết tật.
Sức khỏe 24h - Tin tức - Kiến thức - Y học
Địa chỉ:
Điện thoại:
Email: skhoe24h@gmail.com
