
U nang buồng trứng là những cấu tạo giống như những túi nhỏ đựng đầy chất lỏng nằm trong hay trên mặt buồng trứng.
Nguyên nhân:
U nang phát triển từ những nang trong buồng trứng.
Những nang này có nhiệm vụ sản xuất kích thích tố nữ và chứa những trứng để phóng thích ra trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt. Nếu những follicle này bị rối loạn chức năng thì sẽ biến thành những u nang chứa đầy chất lỏng, có thể là nước, chất dịch nhầy hay máu.
Một số u nang không phát triển từ những nang của buồng trứng mà từ những mô khác, cụ thể như:
• U nang bì, có thể chứa các mô như tóc, da , răng...
• U nang phát triển từ lạc nội mạc tử cung.
• U nang tuyến.
Triệu chứng:
U nang buồng trứng thường không gây hay gây rất ít triệu chứng và thường là lành tính, sẽ tự nhiên biến đi sau 1 vài tháng mà không cần trị liệu. Tuy nhiên, cũng có một số nhỏ u nang buồng trứng, nhất là khi buồng trứng bị bể ra sẽ gây những triệu chứng nặng có thể nguy hiểm đến tánh mạng, do đó người phụ nữ cần biết các triệu chứng có thể có, để đến khám bác sĩ sớm để được chẩn đoán và trị liệu đúng cách. Những triệu chứng của nang buồng trứng thường không đặc thù và có thể tương tự các triệu chứng của những bệnh phụ khoa và nội khoa khác như:
• Kinh nguyệt bất thường.
• Đau âm ỉ ở vùng chậu (pelvis), đau có thể thường xuyên hay tái đi tái lại, có thể lan đến sau lưng hay xuống bắp chân.
• Cảm giác nặng hay đầy bụng.
• Đau ngay trước khi có kinh hay ngay trước khi hết kinh.
• Nôn, ói hay cảm giác đau vú như khi có thai.
• Cảm giác nặng ở hậu môn hay bọng đái, đi tiểu khó khăn.
Nếu có những triệu chứng sau thì nên đến khám bác sĩ ngay:
• Đau thình lình và dữ dội ở bụng hay vùng khung chậu.
• Đau kèm theo nóng sốt hay ói.
Biến chứng:
Nếu u nang nhỏ thì thường không gây biến chứng gì nhưng nếu to có thể gây những cảm giác khó chịu trong bụng, u nang có thể đè vào bọng đái (bàng quang) làm cho đi tiểu thường xuyên. Những u nang phát triển sau khi mãn kinh có thể đưa đến ung thư, do đó việc khám định kỳ vùng khung chậu rất quan trọng.
Định bệnh:
Bác sĩ nếu thấy khối u thì cho làm các thử nghiệm như siêu âm bụng và siêu âm khung chậu, nội soi bụng. Nếu u nang có dạng cứng hay người bị u nang có nguy cơ bị ung thư thì bác sĩ sẽ lấy máu làm thử nghiệm máu.
Trị liệu:
Tùy theo tuổi tác của người bệnh, kích thước của u nang, triệu chứng nhiều hay ít mà cách trị liệu khác nhau như sau :
- Theo dõi: Nếu người bị u nang còn trẻ trong tuổi còn sinh sản, kích thước u nang nhỏ, không gây triệu chứng gì, siêu âm cho thấy u nang chứa đầy nước thì chỉ cần theo dõi và làm siêu âm định kỳ. Đối với người đã mãn kinh, u nang chứa đầy chất lỏng và đường kính của u nang nhỏ hơn 2 inches thì cũng chỉ cần theo dõi định kỳ bằng siêu âm.
- Dùng thuốc ngừa thai để làm giảm khả năng phát sinh những u nang mới trong mỗi kỳ kinh nguyệt và cũng để làm giảm nguy cơ bị ung thư buồng trứng.
- Phẫu thuật: Nếu u nang to, nhiều triệu chứng, u tồn tại qua nhiều chu kỳ kinh nguyệt thì nên giải phẫu cắt bỏ. Giải phẫu có nhiều cách, tùy tình trạng của người bệnh có còn sinh con hay không và kích thước của u nang mà hoặc chỉ cắt bỏ u nang mà không cần cắt bỏ buồng trứng, hoặc chỉ cắt 1 buồng trứng và chừa lại buồng trứng bên kia. Ở phụ nữ sau khi mãn kinh nếu có u nang buồng trứng thì cũng nên được phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng và cả tử cung để ngừa ung thư.
Phòng ngừa:
Tuy không có cách nào để phòng ngừa u nang buồng trứng khỏi xảy ra nhưng nếu được khám vùng khung chậu định kỳ hay khi người phụ nữ thấy có bất thường, rối loạn về kinh nguyệt, hoặc những triệu chứng khó chịu kèm theo các chu kỳ kinh nguyệt mà trước đó không có thì bác sĩ có thể được chẩn đoán sớm và trị liệu đúng mức.