Các chuyên gia đồng tình rằng xu hướng phát triển ADHD hiện diện ngay khi sinh. Tuy nhiên cha mẹ, thầy cô và những người chăm sóc khác không chú ý tới các hành vi ADHD cho đến khi trẻ bước vào tiểu học. Một lý do cho sự chậm trễ này là gần như tất cả các trẻ ở tuổi mẫu giáo, thường thể hiện những hành vi hay triệu chứng chính của ADHD - mất tập trung, bốc đồng, hiếu động thái quá. Khi những trẻ không bị ADHD dần dần thoát khỏi những hành vi đó, trẻ bị ADHD không làm được như vậy. Khác biệt này trở nên ngày một rõ hơn khi bé lớn dần. Bối cảnh trường học có thể làm nổi bật lên sự mất tập trung, bốc đồng và hiếu động thái quá bởi vì các hoạt động trong lớp học đòi hỏi nhiều tập trung, sự kiên nhẫn và khả năng kiểm soát bản thân hơn. Những đòi hỏi này không phổ biến đến vậy khi bé ở nhà hay các nhóm chơi chung, trẻ có thể gặp ít vấn đề hơn.
Các bác sĩ nhi sẽ tìm kiếm những dấu hiệu như hiếu động thái quá, bốc đồng và thiếu chú ý trong nỗ lực chẩn đoán ADHD; tuy nhiên, nhiều trẻ bị suy giảm khả năng tập trung lại không hiếu động thái quá. Các bé có thể chủ yếu chỉ hành động một cách xao lãng hoặc hay quên, và những hành vi như vậy cũng khó kiểm soát không kém. Chẩn đoán ADHD rất quan trọng vì các triệu chứng tương tự có thể đi kèm với nhiều bệnh khác, ví dụ như trầm cảm, căng thẳng, hay các vấn đề về học tập. Trong những trường hợp này, cách thức điều trị sẽ khác nhau.
Hội chứng suy giảm chú ý/ rối loạn tăng động có thể khó chẩn đoán vì nhiều tiêu chuẩn hành vi khác nhau được áp dụng cho các lứa tuổi khác nhau. Ví dụ, không nên kỳ vọng một trẻ trước tuổi đi học thể hiện cùng mức độ tập trung với một trẻ học lớp Năm. Để chẩn đoán ADHD, bác sĩ nhi không phụ thuộc vào những việc mà họ quan sát được trong một buổi khám, trong buổi gặp này, con bạn có thể hành xử rất ngoan hoặc thậm chí hơi sợ hãi; thay vào đó, các bác sĩ nhi sẽ lọc ra một kiểu mẫu hành vi qua đó họ sẽ quan sát theo thời gian, các báo cáo của trường, những nhận xét của cha mẹ, giáo viên và những người chăm sóc khác.
Để tạo ra một quá trình đồng bộ để chẩn đoán ADHD cho ở độ tuổi đi học, Viện hàn lâm Nhi khoa Mĩ đã tạo ra một danh sách các hướng dẫn chuẩn cho các bác sĩ nhi đánh giá một đứa trẻ có các dấu hiệu mất tập trung, hiếu động thái quá, bốc đồng, học tập không tốt, hoặc có vấn đề về hành vi. Các bác sĩ nhi cũng dựa vào các tiêu chuẩn trong phiên bản mới nhất của Cẩm nang chẩn đoán và thống kê về rối loạn tâm thần (Diagnostic and statistical manual of mental disorder). Nhiều bác sĩ nhi còn dùng cả những thang điểm như Thang Vanderbilt để tổ chức lại những gì mà phụ huynh, giáo viên và những người chăm sóc khác quan sát được. Các thang đánh giá yêu cầu phụ huynh và giáo viên đánh giá một đứa trẻ theo một số thước đo, bao gồm sự chú ý, khả năng lắng nghe, khả năng tổ chức, sự hăng hái thể chất và tâm trạng.
Để đưa ra một chẩn đoán, các triệu chứng phải hiện diện trong 6 tháng hoặc hơn, hoặc rõ rệt hơn so với phần lớn các trẻ cùng mức độ phát triển. Một số triệu chứng phải có từ trước 7 tuổi. Các triệu chứng đã được quan sát phải ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của trẻ trong từ hai bối cảnh chính trở lên. Một là các hành vi phải làm giảm nghiêm trọng khả năng hoạt động của bé trong các tình huống học tập hay xã hội. Hai là cà các triệu chứng không thể được quy cho một căn bệnh khác, cả tinh thần lẫn thể chất, hoặc một sự căng thẳng thần kinh lớn trong gia đình hay ở trường.
Chỉ có một bác sĩ hay chuyên gia tâm lý mới có thể chẩn đoán ADHD. Các giáo viên không thể chẩn đoán ADHD, mặc dù họ có thể xác định các vấn đề nên được bác sĩ nhi đánh giá. Suy giảm khả năng tập trung và các vấn đề về học tập thường hiện diện cùng nhau và vấn đề này có thể khiến vấn đề kia tệ hơn.
- Không thể tập trung vào một nhiệm vụ
- Dễ xao lãng
- Thường xuyên bốc đồng
- Dễ nản chí và thường mất kiên nhẫn
- Chân tay lúc nào cũng bồn chồn
- Thường đứng ngồi không yên và không thể kiểm soát được hoạt động của bé
- Thường xuyên ngắt lời
- Nói quá nhiều
- Không theo kịp trình độ ở trường
- Thiếu tổ chức
- Không vâng lời
- Tâm trạng thay đổi liên tục và thường khó chịu
- Khó hoàn thành theo chỉ dẫn
- Khó kết bạn và giữ bạn.
Nhiều bậc phụ huynh không thể hiểu vì sao cùng những kỹ thuật dạy con có tác dụng với trẻ này lại không có tác dụng với đứa con bị ADHD của mình. Thực tế, trẻ bị ADHD hiểu và nhớ được những gì bạn nói với các bé; các bé chỉ không thể hành động theo cách mà các bé biết là phù hợp. Một trong những cách hiệu quả nhất để hướng bé bị ADHD đến hành vi thích hợp là bằng phương pháp trị liệu hành vi và sự huấn luyện cho cha mẹ. Sự huấn luyện cho cha mẹ có thể trang bị cho bạn những công cụ và các bước bạn cần để giúp con kiểm soát hành vi của mình. Dù phương pháp trị liệu hành vi có tác dụng tốt nhất đối với những trẻ nhỏ hơn, các bé chưa hình thành các thói quen lâu dài, nó cũng có thể có tác dụng với các trẻ lớn, thậm chí ở tuổi thiếu niên. Quy trình cũng được thiết kế để tăng cường mối quan hệ giữa bạn và con.
Giúp cho con bạn thay đổi hành vi là cần thiết trong việc điều trị ADHD. Nhưng nhiều bác sĩ nhi cũng sẽ khuyến nghị kiểm soát thuốc cho các triệu chứng của ADHD. Điều trị còn liên quan đến cả các biện pháp giáo dục nữa. Điều này bao gồm việc dạy kèm và tư vấn tâm lý. Bác sĩ nhi sẽ hướng dẫn bạn tới các chương trình khác để được hỗ trợ. Một số gia đình thu được kết quả qua liệu pháp gia đình. Việc trị liệu thành công ADHD phụ thuộc vào sự hợp tác giữa bạn, bác sĩ nhi, các chuyên gia khác, các giáo viên và con bạn. Mục đích điều trị cuối cùng là cho con bạn cảm giác kiểm soát và sẵn sàng đối mặt với các thử thách trong đời. Làm như vậy sẽ giúp xây dựng cho bé lòng tư trọng và sự tự tin vào bản thân.
Tất cả các bé hoạt động tốt nhất trong một môi trường có trật tự. Trẻ em bị ADHD gặp nhiều khó khăn hơn hầu hết các trẻ khác với việc tổ chức và tuân thủ các luật lệ, các bé cần một lịch thống nhất. Hãy chú ý thật nhiều đến con để giúp bé tập trung vào các nhiệm vụ như mặc quần áo hay làm bài tập về nhà. Các sự kiện xã hội và các cuộc đi chơi sẽ dễ thở hơn nếu bạn cho con biết trước bạn muốn bé hành xử thế nào. Nhưng đừng kỳ vọng con bạn, dù có hiếu động thái quá hay không, ngồi yên cả buổi trong những sự kiện vượt quá khả năng hiểu và thưởng thức của bé.
Các phương pháp điều trị còn gây tranh cãi như các chế độ ăn không gây nghiện, hạn chế đường, và liều lớn vitamin không đáng tin cậy khi chưa được xét nghiệm một cách khoa học. Hãy nói chuyện với bác sĩ nhi trước khi thử bất cứ phương pháp nào.
Sức khỏe 24h - Tin tức - Kiến thức - Y học
Địa chỉ:
Điện thoại:
Email: skhoe24h@gmail.com
