
Quan điểm của những người ăn chay vì quan tâm đến môi trường có thể tóm tắt ở một số vấn đề chính là:
- Việc nuôi súc vật để lấy thịt sẽ làm ô nhiễm môi trường vì các chất phế thải của chúng;
- Thủy sản bị đánh bắt nhiều đến nỗi các loài tôm cá đang rơi dần vào tình trạng diệt chủng;
- Không nên phí phạm quá nhiều thực phẩm để nuôi súc vật trong khi còn có nhiều người đói vì thiếu lúa gạo.
Những người ăn chay vì lòng nhân từ chủ trương làm giảm sự đau khổ của súc vật cũng như không giết chúng để làm thức ăn cho con người.
Đối với những người này, súc vật cũng có cảm xúc như con người: sợ hãi khi sinh mạng bị đe dọa; mừng vui khi được cho ăn; đau đớn khi bệnh tật; quyến luyến chủ nuôi... Đôi khi chúng cũng tỏ ra rất thông minh và hữu dụng cho đời sống con người.
Họ cũng bất mãn khi thấy động vật bị nhốt trong những chuồng chật hẹp, gò bó, nuôi bằng thực phẩm nhiều hóa chất cho mau lớn rồi đưa tới lò giết mổ.
Vì thế, họ cho rằng giết súc vật để ăn thịt là hành động tàn ác và không cần thiết. Còn ăn rau trái là giúp nuôi dưỡng lòng nhân từ, mang lại sự bình an và hạnh phúc cho dời sống muôn loài. Hơn nữa, khi chúng ta săn bắt động vật để giết thịt, chúng ta dồn loài vật đến chỗ diệt chủng, còn khi chúng ta chọn các loại rau trái làm thực phẩm, ta vẫn có thể gieo trồng, chăm sóc làm cho chúng lan tràn khắp nơi và ngày càng xanh tốt, phong phú hơn.
Một số tôn giáo dạy tín đồ ăn chay như một trong các phương thức tu tập. Các vị tu sĩ dạy rằng sinh vật nào cũng có sự sống, cũng đáng quý như nhau, nên việc giết một loài này để nuôi một loài khác là trái với đạo lý. Người ăn chay trường chỉ ăn rau, củ, trái cây và uống nước thiên nhiên. Cuộc sống đơn giản như thế giúp họ nuôi dưỡng các điều lành và phát triển tình thương bao la tới mọi sinh vật.
Những người có sở thích ăn chay muốn tận hưởng hương vị đặc biệt nhẹ nhàng và dễ tiêu hóa của rau trái, cũng như tránh được các bệnh nhiễm độc do thịt, cá gây ra. Chẳng hạn, họ biết rằng không ăn thịt bò thì chẳng bao giờ lây bệnh bò điên, bệnh lở móng, lở miệng... hoặc không ăn thịt heo thì sẽ không có nguy cơ bị lây nhiễm sán, lãi từ thịt heo...
Một số người ăn chay đơn giản chỉ vì rau trái tương đối rẻ tiền hơn, hoặc không có điều kiện nuôi súc vật để lấy thịt ăn. Một bữa trưa ở tiệm chay thường bao giờ cũng rẻ hơn là một mâm cơm thịnh soạn trong nhà hàng đắt tiền.
Ảnh hưởng tích cực của việc ăn chay đến sức khỏe con người gần đây đã được nghiên cứu khá kỹ lưỡng, và những kết quả đã được công bố luôn khích lệ người ăn chay. Vì thế, rất nhiều người ở phương Tây hiện tuân thủ chế độ ăn chay chỉ vì muốn tốt cho sức khỏe, tránh được nhiều chứng bệnh ngặt nghèo đang phát triển tràn lan trong các xã hội công nghiệp. Họ thấy rõ tác hại của việc ăn nhiều thịt động vật giàu chất béo, cùng với những chất phụ gia luôn dễ dàng gây bệnh cho cơ thể.
Nhiều nghiên cứu cho thấy ăn chay có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh béo phì, ung thư, bệnh động mạch tim, tiểu đường, sâu răng, bệnh viêm đại tràng.
Có nhiều cách ăn chay khác nhau nhưng món ăn căn bản vẫn là từ thực vật, và nhìn chung đều thuộc vào một trong hai nhóm sau đây:
Những người ăn chay thuần túy có nghĩa là chỉ ăn các sản phẩm của thực vật như rau, trái cây, hoa, củ, hạt. Họ không dùng bất cứ thức ăn nào từ động vật như các loại thịt, cá, trứng, sữa và các sản phẩm chế biến từ sữa như bơ, pho-mát... Một số người không dùng cả mật ong vì cho rằng đây là chất do sinh vật tạo ra. Họ cũng không dùng những món ăn nấu, nướng, chiên, xào với mỡ động vật.
Những người ăn chay thuộc nhóm này cũng ăn uống giống như người ăn chay thuần túy, chỉ khác là họ chấp nhận bổ sung vào thực đơn của mình hai món trứng và sữa (dĩ nhiên là kèm theo các sản phẩm chế biến từ sữa). Những người chủ trương không giết súc vật đều thuộc nhóm này, vì họ cho rằng việc chấp nhận ăn trứng không làm hại đến con vật đẻ trứng, cũng như dùng sữa không làm hại gì đến con vật cho sữa, bởi vì chúng vẫn có thể duy trì được cuộc sống tự nhiên.
Nhóm ăn chay loại này thường tiêu thụ khoảng 35% năng lượng từ chất béo, so với những người ăn thịt thì tới 40%.
Trong nhóm này lại có một nhóm nhỏ không chấp nhận ăn trứng, vì họ cho rằng đó cũng là hình thức khởi đầu của sự sống. Như vậy, họ chỉ khác những người ăn chay thuần túy là chấp nhận uống sữa và dùng các sản phẩm chế biến từ sữa.